Kunstmatige zoetstoffen of calorie loze zoetstoffen, worden vaak gebruikt om maaltijden en dranken een zoete smaak te geven. Het voordeel aan kunstmatige zoetstoffen, is dat deze minder calorieën bevatten dan suikers en een meer geconcentreerde smaak hebben. Van kunstmatige zoetstoffen wordt geclaimd dat deze schadelijk zijn voor de gezondheid, “dikmaken” en slecht zijn voor maag en darmen. Maar is dit wel terecht? Na het lezen van dit artikel, weet jij de antwoorden.

 

 

Kunstmatige zoetstoffen worden veelvuldig ingezet als vervanger van suiker. Zoetstoffen vind je vaak terug in light/zero frisdranken en producten. Zoetstoffen zorgen ervoor dat deze producten zoet smaken, maar minder calorieën bevatten. Calorie loze zoetstoffen zijn daarnaast ook los te verkrijgen als zoetjes, poeders of in vloeibare vorm.

Zoetstoffen zijn onder te verdelen in Polyolen en intensieve zoetstoffen. Polyolen worden slecht door het lichaam (de darmen) opgenomen en leveren daarom weinig calorieën (2,4kcal/gr) (1). Intensieve zoetstoffen zijn 30 tot 37.000(!!!) keer zoeter dan suiker (1). Omdat je er zo weinig van nodig hebt om een zoete smaak te creëren, worden ze bestempeld als calorie loos.

Er bestaan verschillende soorten kunstmatige zoetstoffen. De meest bekende zoetstoffen zijn: Aspartaam, Sucralose, Stevia, Sacharine, Erytritol.

 

Kunstmatige zoetstoffen zonder calorieën ….. ?

Zoetstoffen kunnen niet (goed) door het lichaam worden verteerd, waardoor zij geen calorieën opleveren. Kunstmatige zoetstoffen krijgen daarom het label calorie loos, maar dit label is niet terecht. Kunstmatige zoetstoffen zijn namelijk niet geheel vrij van calorieën. Er wordt handig van de wet geprofiteerd, aangezien een product als calorie loos mag worden omschreven, indien daar minder dan 4 calorieën per gram in zitten (2).

 

“Calorie loze zoetstoffen kunnen nog altijd 3,9kcal per gram bevatten.”

 

Ondanks dat er wordt gesproken van calorie loze zoetstoffen of drankjes, kunnen calorie loze zoetstoffen nog altijd 3,9kcal per gram bevatten. Het voordeel van kunstmatige zoetstoffen echter, is dat deze heel geconcentreerd zijn van smaak. Hierdoor heeft men vaak minder dan een gram nodig om een gewenste zoete smaak te creëeren.

 

Kunstmatige zoetstoffen als dikmaker?

Calorie loze zoetstoffen zijn geen dikmakers, alhoewel dit wel vaak wordt geclaimd. Deze claim komt onder andere voort uit onderzoek van Schulze (3). Binnen dit onderzoek (3) leidde de consumptie van kunstmatige zoetstoffen tot een toename in gewicht. Onderzoekers (3) zagen zelfs een verband tussen de inname van zoetstoffen en diabetes.

Echter zijn calorie loze zoetstoffen geen dikmakers. Om aan te komen in gewicht en vetmassa, is een positieve energiebalans nodig (meer calorieën binnenkrijgen, dan er worden verbrand). Aangezien calorie loze zoetstoffen nauwelijks calorieën bevatten, dragen ze niet tot nauwelijks bij aan aankomen, overgewicht en/of obesitas.

 

Zoetstoffen (en dan met name de zoete smaak (4)) werkt wel een verhoogde trek in zoetigheid in de hand (5), wat kan resulteren in een verhoogde calorieconsumptie. Dit is de oorzaak voor het feit dat enkele onderzoeken claimen dat calorie loze zoetstoffen zouden leiden tot gewichtstoename. Echter leidt de consumptie van kunstmatige zoetstoffen op zichzelf niet tot gewichtstoename, het is de consumptie van extra calorieën die dit doet.

Dat kunstmatige zoetstoffen niet dik maken en handig zijn tijdens het droogtrainen, blijkt bijvoorbeeld ook uit onderzoek van Knopp (6). Binnen dit onderzoek wisten personen die calorie loze zoetstoffen consumeerde, evenveel gewicht te verliezen als de groep die dit niet deed.

 

Het effect van kunstmatige suikers op de gezondheid

In tegenstelling tot wat doorgaans wordt geclaimd, hebben kunstmatige zoetstoffen geen schadelijke effecten op de gezondheid (7). De claims dat calorie loze zoetstoffen slecht zouden zijn voor de gezondheid, komen mede voort uit slecht opgezet onderzoek onderzoeken die enkel negatieve effecten laten zien in dieren (maar niet in mensen) en onderzoek met een klein aantal respondenten of hele hoge doseringen (7).

Van aspartaam wordt veelvuldig gezegd dat deze zoetstof kankerverwekkend zou werken. Dergelijke uitspraken komen voort uit onderzoek waarbij ratten die Aspartaam kregen toegediend, tumoren hadden ontwikkeld (8). Dit onderzoek werd in 2009 echter opnieuw bekeken door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid. Deze onderzoekers kwamen tot de conclusie dat de ratten waarschijnlijk al ziek waren voor het onderzoek.

 

“Calorie loze zoetstoffen hebben geen schadelijke effecten op de gezondheid.”

 

Daarbij laat al het onderzoek verder zien dat het consumeren van Aspartaam (50mg/dag) geen schadelijke effecten heeft voor de gezondheid of kanker veroorzaakt (9). Onder deze review (9) vielen verschillende case-control studies en een groot en goed opgezet onderzoek.

Een andere bekende calorie loze zoetstof, is sucralose. Ook van sucraloze wordt nog geregeld geclaimd dat deze zoetstof schadelijk zou zijn voor de gezondheid. Echter laat onderzoek ook hier zien, dat de consumptie van Sucralose geen schadelijk effect heeft op de gezondheid (10) & (11).

 

kunstmatige zoetstoffen schadelijk voor de gezondheid

 

Het gebruik van calorie loze zoetstoffen kan zelfs positieve effecten hebben op de (lichamelijke) gezondheid (7). Zoetstoffen zijn namelijk een goed alternatief voor suiker, kunnen goed worden ingezet om af te vallen en ze zijn minder schadelijk voor de tanden dan echte suikers. Nog een bijkomend voordeel; calorie loze zoetstoffen zijn doorgaans beter voor de portemonnee.

Een artikel of koolhydraten en suikers “dikmaken”, vind je hier.

 

De maag- en darmgezondheid

Omdat calorie loze zoetstoffen niet (volledig) worden verteerd, is het logisch dat dit vraagtekens oproept voor de maag- en darmgezondheid. Het nemen van kunstmatige zoetstoffen, zou namelijk een verandering te weeg kunnen brengen in de microben in de maag en de darmen (12). Dit kan in potentie leiden tot problematische ontlasting.

 

“Zoetstoffen kunnen leiden tot problematische ontlasting.”

 

Onderzoek in mensen toont aan dat het nemen van zoetstoffen verantwoordelijk kan zijn voor een verandering in de maag- darmflora, wat kan leiden tot een glucose-intolerantie (13). Dit onderzoek (13) was daarentegen relatief klein (7 respondenten) en de dagelijkse consumptie van zoetstof stond gelijk aan 51 blikjes Fanta.

De consumptie van calorie loze zoetstoffen levert wel wat stress op voor het lichaam, omdat dit de zoetstoffen lastig tot niet kan verteren. Ondanks dat, hoeft men zich over het algemeen geen zorgen te maken over de consumptie van kunstmatige zoetstoffen en het effect op de maag- en darmgezondheid (14). Zolang men maar geen extreem grote hoeveelheden kunstmatige suikers in een keer of op een dag consumeert.

 

Sacharine

Sacharine is een van de uitzonderingen. Met de consumptie van Sacharine kan met maar beter terughoudend zijn en de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid niet overschrijden. Onder andere onderzoek van Suez (13) heeft aangetoond dat de consumptie van Sacharine de maag- darmflora kan aantasten. Daarnaast wordt een klein deel (5-15% (15)) van de geconsumeerde hoeveelheid Sacharine niet verteerd, waardoor dit zich kan ophopen in de dikke darm en de buik microben kan aantasten (16) & (17).

 

Het effect op bloedsuikerwaardes en de insuline productie

Een laatste claim die vaak wordt gemaakt uit het kamp van personen die roepen dat kunstmatige zoetstoffen schadelijk zijn, is dat deze een nadelige effect op de bloedsuikerspiegel en insulineproductie zouden hebben.

Doordat calorie loze zoetstoffen daarentegen geen calorieën bevatten, kunnen deze de bloedsuikerspiegel niet beïnvloeden (15). Ditzelfde geldt voor de productie van insuline (15).

 

Conclusie: zijn kunstmatige zoetstoffen schadelijk voor de gezondheid?

Wanneer kunstmatige of calorie loze zoetstoffen in normale hoeveelheden worden geconsumeerd, vormen zij geen schadelijke effecten voor de gezondheid. Ondanks dat ze de microbiota in de maag en darmen wel kunnen beïnvloeden, heeft dit geen schadelijke effecten bij een normale consumptie.

Ook zijn calorie loze zoetstoffen geen dikmakers en hebben geen effect op de bloedsuikerspiegel en de productie van insuline. Kunstmatige zoetstoffen kunnen daarom perfect worden ingezet als vervangers voor suiker, om gerechten op smaak te brengen met een zeer beperkte hoeveelheid calorieën.

Want ja, ook calorie loze zoetstoffen bevatten calorieën! Maximaal 3,9kcal per gram.

 

 

Bronnen

  1. Voedingscentrum, Zoetstoffen, https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zoetstoffen.aspx
  2. Europese verordening nr. 1924/2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen (2006)
  3. Schulze, M.B., Manson J.E., Ludwig, D.S., Colditz, G.A., Stampfer, M.J., Willet, W.C. & HU, F.B., (2004), Sugar-sweetened beverages, weight gain, and incidence of type 2 diabetes in young and middle-aged women., JAMA, 292(8), p. 927-34. DOI: 10.1001/jama.292.8.927.
  4. Roger, P.J., Pleming, H.C., & Blundell, J.E., (1990), Aspartame ingested without tasting inhibits hunger and food intake., Behav., 47(6), p. 1239-43. DOI: 10.1016/0031-9384(90)90377-g.
  5. Lavin, J.H., French, S.J. & Read, N.W., (1997), The effect of sucrose- and aspartame-sweetened drinks on energy intake, hunger and food choice of female, moderately restrained eaters., J. Obes. Relat. Metab. Disord., 21(1), p. 37-42., DOI: 10.1038/sj.ijo.0800360.
  6. Knopp, R.H., Brandt, K. & Arky, R.A., (1976), Effects of aspartame in young persons during weight reduction., J Toxicol Environ Health, 2(2), p. 417-28. DOI: 10.1080/15287397609529443.
  7. Tandel, K.R., (2011), Sugar substitutes: Health controversy over perceived benefits., J Pharmacol Pharmacother., 2(4), p. 236–243., DOI: 10.4103/0976-500X.85936
  8. Soffritti, M., Belpoggi, F., Esposti, D.D., Lambertini, L., Tibaldi, E., & Rigano, A., (2006), First experimental demonstration of the multipotential carcinogenic effects of aspartame administered in the feed to Sprague-Dawley rats., Environ Health Perspect., 114(3), p. 379-85, DOI: 10.1289/ehp.8711.
  9. Magnuson, B.A., Burdock, G.A., Doull, J., Kroes, R.M., Marsh, G.M., Pariza, M.W., Spencer, P.S., Waddell, W.J., Walker, R. & Williams, G.M., (2007), Aspartame: a safety evaluation based on current use levels, regulations, and toxicological and epidemiological studies, Crit Rev Toxicol, 37(8), p. 629-727., DOI: 10.1080/10408440701516184.
  10. Grotz, V.L. & Munro, I.C., (2009), An overview of the safety of sucralose., Regul Toxicol Pharmacol, 55(1), p. 1-5, DOI: 10.1016/j.yrtph.2009.05.011.
  11. Magnuson, B.A., Roberts, A. & Nestmann, E.R. (2017), Critical review of the current literature on the safety of sucralose., Food Chem Toxicol, 106(Pt A), p. 324-355, DOI: 10.1016/j.fct.2017.05.047.
  12. Farup, P.G., Lydersen, S. & Valeur, J., (2019), Are Nonnutritive Sweeteners Obesogenic? Associations between Diet, Faecal Microbiota, and Short-Chain Fatty Acids in Morbidly Obese Subjects., Obes., 2019:4608315, DOI: 10.1155/2019/4608315.
  13. Suez, J., Korem, T., Zeevi, D., Zilberman-Schapira, G., Thaiss, C.A., Maza, O., Israeli, D., Zmora, N., Gilad, S., Weinberger, A., Kuperman, Y., Harmelin, A., Kolodkin-Gal, I., Shapiro, H., Halpern, Z., Segal, E. & Elinav, E., (2014), Artificial sweeteners induce glucose intolerance by altering the gut microbiota., Nature, 9;514(7521), p. 181-186, DOI: 10.1038/nature13793
  14. Magnuson, B.A., Carakostas, M.C., Moore, N.H., Poulos, S.P., Renwick, A.G., (2016), Biological fate of low-calorie sweeteners., Rev., 74(11), p. 670-689, DOI: 10.1093/nutrit/nuw032.
  15. Wang, Q.P., Browman, D., Herzog, H., & Neely, G.G., (2018), Non-nutritive sweeteners possess a bacteriostatic effect and alter gut microbiota in mice., PLoS One, 13(7), p. e0199080. DOI: 10.1371/journal.pone.0199080.
  16. Bian, X., Tu, P., Chi, L., Gao, B., Ru, H. & Lu, K. (2017), Saccharin induced liver inflammation in mice by altering the gut microbiota and its metabolic functions., Food Chem Toxicol, 107(Pt B), p. 530-539. DOI: 10.1016/j.fct.2017.04.045.

Leave a Reply

Chat openen