Onze overtuigingen bepalen onze acties, welke zich vormen tot gewoontes en leiden tot resultaat. Om slechte gewoontes te veranderen, is het dus zaak dat we onze overtuigingen veranderen. Alleen op deze manier zijn we werkelijk in staat om problemen bij de wortel aan te pakken en blijvende verandering kunt realiseren. In dit artikel kom jij erachter hoe je in 3 simpele stappen jouw overtuigingen kunt aanpassen, waardoor jij slechte gewoontes voorgoed kunt veranderen. Klinkt te mooi om waar te zijn? Lees dan snel verder.

 

slechte gewoontes veranderen

 

Het afleren van bestaande (slechte) gewoontes en het aanleren van nieuwe (goede) gewoontes, is altijd een proces van voorspelbare stappen. Inzicht in dit proces is zeer waardevol. Om slechte gewoontes te veranderen, is het namelijk handig om te weten waar jij moet beginnen. Daarnaast verschaft dit inzicht in de bepaling van het stadia waarin jij of een ander zich bevindt. Tenslotte kent elk stadia passende acties, waarmee het stadia kan worden doorlopen. Inzicht in deze acties, vergroot het gemak waarmee jij of een ander dit proces kan doorlopen.

Door het doorlopen van de drie stappen die worden omschreven in dit artikel, ontstaat verandering van gewoontes op een dieper level. In dit geval worden overtuigingen namelijk veranderd. Overtuigingen zijn verantwoordelijk voor acties, welke zich vormen tot gewoontes en leiden tot resultaat. Door het veranderen van overtuigingen, ontstaat blijvende gedragsverandering en kun jij gemakkelijker werken aan jouw doelen.

 

De leerfasen van Maslow

Het afleren van ongewenst gedrag en het aanleren van nieuw gewenst gedrag, gaat altijd volgens een vast proces. Dit proces is het Leerfase-model van Maslow (1), welke in afbeelding 1 is weergegeven

 

Leerfasen Maslow

Afbeelding 1

De eerste fase, is de fase van onbewuste-onbekwaamheid. In deze fase is men zich nog onbewust van het feit dat een bepaalde “slechte” gewoonte een belemmering vormt om een doel te behalen. Ook is men zich in deze fase nog niet bewust dat er mogelijk een nieuwe gewoonte moet worden aangeleerd, om een bepaald resultaat te realiseren.

De tweede fase is de fase van bewuste-onbekwaamheid. In deze fase is men zich bewust van het feit dat een bepaalde slechte gewoonte een belemmering vormt. De persoon in kwestie is echter nog niet (voldoende) bekwaam om deze slechte gewoonte te keren.

De derde fase is de fase van bewuste-bekwaamheid. In deze fase is men zich bewust van een bepaalde belemmerende gewoonte, maar heeft men een goede manier gevonden om deze gewoonte te “copen” (een coping mechanisme ontwikkeld). In dit geval heeft iemand een manier gevonden om zich te verzetten tegen een slechte gewoonte.

 

“Het aanleren van een nieuwe gewoonte begint voor iedereen op hetzelfde punt.”

 

De laatste fase, is de fase van onbewuste-bekwaamheid. In deze fase is de oude slechte gewoonte afgeleerd en heeft zich een nieuwe en betere gewoonte gevormd.  Het uitvoeren van deze gewoonte leidt tot resultaat wat bijdraagt aan het realiseren van een gewenst doel.

 

Het veranderen van slechte gewoontes begint bij bewustwording

Laat duidelijk zijn: hoe groot de verandering van een bepaalde gewoonte ook is, verandering begint bij iedereen op het punt van bewustwording. Bewustwording van het feit dat een bepaalde “slechte” gewoonte niet wenselijk is om een bepaald doel te realiseren.

Laten we dit in perspectief plaatsen. Een persoon doet al geruime tijd 3 keer per week aan krachttraining. Dit heeft een tijd lang tot gewenste resultaten geleid, maar deze persoon komt plots tot de conclusie dat de progressie in spiergroei de laatste maanden heeft stilgestaan. Dit terwijl progressie wel gewenst is.

Een ander voorbeeld. Een persoon wil graag afvallen, maar komt tot de conclusie dat de gewoonte om een ongezonde afhaalmaaltijd als lunch, niet bijdraagt aan zijn doel.

 

 

In beide gevallen is de persoon bewust geworden van het probleem en onderkend dat er een slechte gewoonte of een destructief patroon veranderd moet worden, om een doel te behalen. Nadat het bewustzijn is ontstaan, kan men opzoek gaan naar een oplossing door middel van evaluatie.

 

De tweede stap om gewoontes te breken: Evaluatie

In de eerste stap is men tot de conclusie gekomen dat het hebben van een bepaalde gewoonte (of het ontbreken daarvan), het behalen van een doel in de weg staat. Daarentegen is het nog niet gelukt om deze gewoonte bij de kern te benoemen en met deze gewoonte te breken. Men is bewust, maar nog niet bekwaam (fase 2 van de leerfasen van Maslow). Om van de bewust-onbekwame fase naar de bewust-bekwame fase te komen (fase 3 afbeelding 1), is evaluatie nodig.

 

“Verander in de persoon die jij moet worden, om jouw doelen te realiseren.”

 

Evaluatie van:

  • Het doel of de gewenste uitkomst
  • De persoon die men wil of moet worden om dit doel te realiseren
  • De huidige situatie. De huidige belemmerende gewoonte(s), die het behalen van dit doel in de weg staan.
  • De toekomstige situatie. Gedrag of gewoontes, die men wenst aan te leren om het gestelde doel te behalen.
  • Mogelijk aanwezige belemmerende overtuigingen waarop bestaande slechte gewoontes zijn gebaseerd.
  • De weg naar de toekomstige situatie. Manieren ontwikkelen waarmee men tracht om slechte gewoontes af te leren en nieuwe gewoontes te ontwikkelen, om zodoende het gewenste doel te behalen.

Evaluatie is zeer belangrijk om effectieve acties te vormen, waarmee gewoontes zijn te veranderen.  Door middel van evaluatie brengt men in kaart welke huidige gewoontes het behalen van het doel in de weg staat en op welke overtuigingen deze gewoontes zijn gebaseerd. Evaluatie leidt tot acties, waarmee men kan proberen om slechte gewoontes te veranderen.

Op een dieper level wordt er in deze stap bepaalt welke persoon jij moet worden, om een doel te behalen. De persoon die jij op dit moment bent, gaat jouw doelen niet waarmaken. Daar is verandering voor nodig. Veranderingen van overtuigingen, acties en gewoontes. Onze overtuigingen bepalen namelijk wie we zijn (onze identiteit) en onze identiteit is bepalend voor de acties die wij uitvoeren, welke zich vormen tot gewoontes en leiden tot resultaat.

 

Overtuigingen leiden tot gewoontes

 

Heeft men bepaald welke slechte gewoontes veranderd moeten worden, kan men over gaan tot acties. Deze acties hebben het doel om slechte gewoontes te voorkomen en/of nieuwe gewoontes aan te leren, waardoor doelen effectiever worden behaald.

 

De laatste stap om gewoontes te veranderen; Actie!!

Tijd om de moves te maken, die tijdens de evaluatie zijn bedacht. Zonder daadwerkelijke actie is het niet mogelijk om de gewenste slechte gewoontes te veranderen. Des al niet te min is dit vaak wel de meest lastige stap.

Een paar tips om gemakkelijker actie te ondernemen (3):

  • Focus op jouw toekomstige zelf; Maak een lijst met pluspunten die de nieuwe gewoontes jou gaan opleveren. In combinatie met visualisatie kun je dit effect versterken. Meer over de manier waarop visualisatie jou gaat helpen bij het bereiken van doelen, kun je lezen in dit artikel.
  • “Turn off the past”; Laat gewoontes, gedrag en overtuigingen achter je die niet (meer) dienen. Je kunt dit proces versnellen door middel van meditatie. Lees hier meer over de effecten van mediteren.
  • Maak prioriteit van verandering

Het proces van gewoonteverandering kost tijd. Het afleren van “slechte” gewoontes en het aanleren van nieuwe gewoontes gaat niet zonder slag of stoot. Er vindt geregeld een terugval plaats en het kost kracht om weer op het goede pad te komen. Daarnaast kan het even duren voordat merkbare resultaten zich aantonen. Beide gegevens kunnen leiden tot demotivatie. Tenslotte wil men vaak te graag en te snel, waardoor men het zichzelf lastig maakt en te grote stappen in een keer wil nemen.

 

“Het aanleren van nieuwe gewoontes hoeft geen moeite te kosten.”

 

De lijst aan valkuilen die hierboven wordt benoemd, doet wekt de indruk dat het een zware opgave is om slechte gewoontes te veranderen. Dit is in sommige gevallen waar, maar je kunt het jezelf of een ander in ieder geval gemakkelijker maken door het toepassen van de volgende strategieën:

  • Deel het aanleren van nieuwe gewoontes op in kleine stapjes (4);
  • Koppel de nieuwe gewoonte aan bestaand gedrag (5);
  • Spreek openlijk over een nieuwe gewoonte (3);
  • Beloon goed gedrag (5);

Het aan- of afleren van een bepaalde gewoonte, door deze op te delen in kleine stapjes, is gebaseerd op de Japanse weg van Kaizen (4). Door het aanleren van een grote gewoonte op te delen in kleine gemakkelijke dagelijkse stapjes, kost het minder wilskracht om een nieuwe gewoonte aan te leren.

 

“Make it so easy that you can’t say no”

Leo Babauta

 

Ten derde is een terugval als gevolg van verslapping vaak minder groot, indien men gebruik maakt van kleine stapjes. Door het bundelen van kleine stapjes, vormt zich naar verloop van tijd een juiste gewoonte.

Andere manieren om nieuwe gewoontes succesvol aan te leren, is door deze te koppelen aan bestaande gewoontes (5). Een reeds bestaande gewoonte dient op deze manier als een signaal om een actie uit te voeren, welke zich vormt tot gewoonte als gevolg van herhaling. Het koppelen van een nieuw gedrag aan een bestaande gewoonte, kan makkelijk samen met de Kaizen methode worden gebruikt.

 

slechte gewoontes veranderen

 

Een derde strategie om een nieuwe gewoonte aan te leren of een slechte gewoonte te veranderen, is door hier openlijk over te praten (3). Niet alleen verhoogt dit de druk om een juiste gewoonte op te pakken, maar de betrokken persoon(en) kunnen indien nodig ook motiverende woorden toespreken.

Een vierde strategie om succesvol nieuwe gewoontes aan te leren, is door goed gedrag te belonen (5). De mens doet namelijk graag dingen die hem een goed gevoel geven. Dit is ook de reden waarom het belangrijk is om het uitvoeren van een gewenst gedrag te belonen. Dit hoeft geen beloning te zijn in de vorm van een lekkernij of een materieel goed, maar kan al iets simpel zijn als een persoonlijk compliment of het goede gevoel wat ontstaat door dit gewenste gedrag.

Door het toepassen van een van, of een combinatie van de strategieën, kan men leren om te gaan met een slechte gewoonte, door een coping mechanisme te ontwikkelen. Een coping mechanisme is een manier (een actie of gedraging) om een slechte gewoonte tegen te gaan. Dit coping mechanisme kan zich als gevolg van herhaling vormen tot een nieuwe gewoonte. Door met een of meerdere acties of gedragingen een oplossing te vinden voor een slechte gewoonte, maakt men de stap van fase 2 van het Maslow-model – bewust-onbekwaam -, naar fase 3 – bewust-bekwaam -.

Wanneer de oude slechte gewoonte is vervangen voor nieuwe en betere gewoonte, bevindt men zich in de laatste fase van het Maslow-model. De fase van onbewuste-bekwaamheid.

In 3 simpele stappen slechte gewoontes veranderen

Door het doorlopen van de 3 simpele stappen, kan men slechte gewoontes effectief veranderen. Als gevolg worden doelen effectiever en makkelijker gerealiseerd.

De eerste stap in dit proces is bewustwording. Bewustwording van een belemmerende gewoonte, die het realiseren van een doel in de weg staat. Daarnaast wordt men zich in deze fase ook bewust van het feit dat men deze belemmerende gewoonte ook daadwerkelijk wil aanpakken. Door middel van bewustwording, maakt men de stap van de eerste fase van het Maslow-leermodel – onbewust-onbekwaam- naar de tweede fase – bewust – onbekwaam-.

De tweede stap in het veranderen van een slechte gewoonte, is evaluatie. Evaluatie van het huidige doel, een evaluatie van de huidige situatie en belemmerende gewoonte(s), een analyse van de persoon die men moet worden om het gewenste doel te realiseren, een evaluatie van de toekomstig gewenste situatie en de te nemen stappen en acties die men dient te nemen om slechte gewoontes te veranderen.

De derde stap in het aanleren van nieuwe gewoontes is daadwerkelijke actie. Acties die in stap 2 (evaluatie) zijn bepaalt en waarmee men tracht slechte gewoontes te veranderen. Door het ondernemen van actie, komt men in de bewust-bekwame fase van het Maslow-leermodel. Vanaf dit moment heeft men juiste acties gevonden om de slechte gewoonte te onderdrukken (te copen met slechte gewoontes).

Om acties uiteindelijk succesvol tot nieuwe gewoontes te brengen, kunnen verschillende strategieën worden toegepast. Te denken valt aan het opdelen van het leerproces in kleine stappen, het koppelen van de nieuwe acties aan bestaande gewoontes, jezelf openlijk over jouw intenties uitspreken en jezelf belonen voor goed gedrag. Op basis van deze actie(s) kan zich een nieuwe gewoonte vormen, waardoor de laatste fase van het Maslow-leermodel wordt bereikt, de fase van onbewuste bekwaamheid.

 

“Het veranderen van gewoontes is gebaseerd op twee acties”

 

  1. Kies de persoon die jij wilt zijn
  2. Bewijs jezelf met acties, dat jij deze persoon daadwerkelijk bent

 

Wil jij in 12 weken meer progressie realiseren dan ooit en de basis leggen voor het behalen van jouw beste fysiek ooit? Kijk dan hier voor meer informatie over Online Personal Training.

 

Bronnen

  1. Maslow, A.H., (1954), Motivation and Personality, (1 ed.), Amerika, Addison-Wesley Educational Publishers Inc.
  2. Mijn Doelen Stellen, De leerfasen van Maslow. Geraadpleegd van: https://mijndoelenstellen.nl/oplossingen/de-leerfasen-van-maslow/
  3. Prochaska, J., Norcross, J. & Diclemente, C., (1998), Changing for good (1e ed.), New York, Amerika, HarperCollins Publishers Inc.
  4. Mauer, R., (2014), One Small Step Can Change Your Life: The Kaizen Way, New York, Amerika, Workman Publishing
  5. Clear, J., Transform Your Habits (2e ed.)

Leave a Reply