Stress, een van de kenmerken van de huidige tijd waarin we nu leven. Binnen de maatschappij ontstaat een toenemende druk om te presteren, zowel op de werkvloer, sociaal en op sportief gebied. Daarnaast worden we in ons huidige leven overspoeld met prikkels die voortkomen uit onze drang om voortdurend online te zijn. Social Media, werkmail, What’s App die onze prestatiedrang en ontvankelijkheid voor prikkels en stress enkel maar verder vergroten. Onze spreekwoordelijke emmer loopt over en we krijgen te maken met (chronische) stress. Het nadelige effect van (chronische) stress op gewichtsverlies, bespreken we in dit artikel. Kleine hint; stress wordt als een van de hoofdoorzaken gelinkt aan obesitas.   

 

Stress obesitas afvallen gewichtsverlies

Wat is stress?

Stress is een lichamelijke (hormonale) reactie op een activiteit of gebeurtenis die wij als bepalend of verstorend beschouwen voor onze vredige en harmonieuze overleving. In het geval de mens stress ervaart, wordt door het lichaam het stresshormoon cortisol geproduceerd. De aanwezigheid van het stresshormoon cortisol, geeft ons een gestrest gevoel

De hypocampus remt de werking van cortisol en brengt ons weer tot rust, waardoor de stress onder controle wordt gehouden. In het geval van chronische stress wordt er voor een langere periode een overmaat aan cortisol geproduceerd. In dit geval moet de hypocampus overuren draaien om de cortisollevels weer onder controle te brengen. Hierdoor raakt de hypocampus vermoeid en de nadelige effecten van cortisol (minder onthouden, minder lerend vermogen, neerslachtige/depressieve gedachte en gevoelens) krijgen vrij spel.

 

Video (1)

Het effect van stress op het metabolisme

Stress zorgt ervoor dat het lichaam de opgeslagen energievoorraden (vet en glycogeen/glucose) mobiliseert, om adequaat te kunnen reageren op de verhoogde stress reactie. Het gevolg van het mobiliseren van energievoorraden is een veranderend metabolisme.

Stress lijkt de energie verbranding, of simpelweg het metabolisme, van het lichaam te stimuleren. In onderzoek van Brillon (2), nam de lichamelijk energie verbranding met 9-15% toe als gevolg van verhoogde acute stress levels. Ook onderzoek van Tataranni (3) toont aan dat verhoogde stresslevels de energieverbranding boosten

“Stress heeft een nadelig effect op het functioneren van het brein en onze cognitieve domeinen.”

De verhoogde energieverbranding tijdens een stressvolle periode, komt voort uit een verhoging van de hartslag en de lichaamstemperatuur. Het feit dat de energieverbranding wordt verhoogd als gevolg van stress (2) & (3), kan een logische verklaring zijn voor gewichtsverlies en vermagering tijdens een stressvolle periode.

Het effect van stress op wilskracht

Naast een effect op het lichamelijke energieverbruik, heeft cortisol ook een effect op neuropeptide, neurotransmitters en neurale paden. Hierdoor heeft cortisol een nadelig effect op het functioneren van het brein en cognitieve domeinen, waaronder; aandacht, het geheugen en emoties (4).

Daarnaast heeft cortisol een effect op de activatie en werking van bepaalde brein regio’s (4). Cortisol is namelijk verantwoordelijk voor het onderdrukken van de werking van de hypocampus, het bevorderen van de activiteit van de amygdala en het beïnvloed het functioneren van de prefrontale cortex.

“Stress verminderd ons vermogen om impulsen te controleren”

De prefrontale cortex is onder andere verantwoordelijk voor ons sociale gedrag, motivatie, onze planningsvaardigheden, concentratie, het organiseren van informatie en het controleren van impulsgedrag (5).

Het is daarom niet vreemd dat stress een negatief effect heeft op het controleren van onze impulsen en wilskracht. Maier en zijn collega’s (6) kwamen in hun onderzoek tot een gelijke conclusie. Volgens hun onderzoek (6) leidt stress tot verminderde zelfcontrole. Ook leidt stress volgens deze onderzoekers (6) tot een behoefte aan onmiddellijke beloning, voornamelijk in de vorm van smaak.

Een verminderd vermogen om impulsen te controleren als gevolg van stress, leidt tot minder wilskracht om doelen te realiseren. Daarbij werken een verminderd vermogen om impulsen te controleren en een directe behoefte aan beloning, als gevolg van stress, overeten en overmatige voedselconsumptie in de hand. Dit is tenslotte zeer nadelig voor het realiseren van gewichtsverlies.

 

Stress invloed afvallen gewichtsverlies obesitas

 

Het effect van stress op de energie-inname en voedingskeuzes

Stress heeft in potentie dus een nadelig effect op de voedselconsumptie, door het remmen van de impulscontrole. Een verminderd vermogen om impulsen te controleren, leidt gemakkelijk tot de overconsumptie van calorieën. De overconsumptie van voeding en calorieën in een stressvolle situatie, komt uit onder andere het onderzoek van Tattarani en collega’s naar voren (3).

Ook heeft stress een effect op de voedingskeuzes. Met name de consumptie van voeding rijk aan vetten en suiker wordt beïnvloed door stress. Mensen die gevoelig zijn voor over-eten in stressvolle situaties of periodes, zijn voornamelijk geneigd tot een overconsumptie van voedingsmiddelen rijk in vet en suiker/koolhydraten (7) & (8)

Volgens onderzoek van Dallman en collega’s (9), komt de keuze voor “comfort food” in een situatie van verhoogde stresslevels voort uit een poging om negatieve gevoelens en emoties te blokkeren. Het eten van “comfort foods” kunnen de negatieve effecten van stress in de nucleus accumbens reduceren, door het stimuleren van de activiteit in het achterste deel van dit hersengebied, wat meer wordt geassocieerd met plezier.

“Stress beïnvloed met name de consumptie van voeding rijk aan vetten en suikers.“

Echter is stress bestrijden met voeding een pleister op een grote wond en heeft voeding een zeer gering en kortstondig effect op de ervaren en aanwezige stress. Dit wekt snel de volgende behoefte aan een dosis comfort food in de hand, waardoor een patroon van “emotie-eten” wordt gevormd.

De neiging van personen om stress te bestrijden met voeding, is een volgend gegeven wat gewichtsverlies tegenwerkt. Daarnaast wekt het bestrijden van stress met voeding een patroon van emotie-eten in de hand, wat gemakkelijk zorgt voor de opslag van vetmassa. Dit is natuurlijk ook niet handig wanneer gewichtsverlies het doel is.

Stress aankomen afvallen obesitas gewicht gewichtsverlies gewichtstoename

 

Het effect van stress op gewichtstoename en obesitas

Gebaseerd op bovenstaande informatie en feiten kunnen we niet anders dan tot de conclusie komen dat stress een zeer nadelige invloed kan hebben op de voedingskeuzes en daarmee voedselconsumptie en calorie-inname. Een overmatige voedingsconsumptie, die over het algemeen ook gepaard gaat met een overmatige consumptie van calorieën, leidt gemakkelijk tot gewichtstoename.

Het is daarom ook niet vreemd dat (chronische) een nadelig effect heeft op gewichtsverlies en indirect wordt gelinkt als oorzaak voor overgewicht en obesitas (10). Stress zorgt er daarnaast voor dat het lichaam de omgeving creëert om vet op te slaan op de onderbuik, billen en heupen (10)

Conclusie

Stress is een lichamelijke reactie op een gebeurtenis die wij als bepalend of verstorend beschouwen voor onze harmonieuze overleving. Stress zorgt ervoor dat het lichaam vormen van opgeslagen energie (vet en glycogeen/glucose) mobiliseert om te overleven. Daarnaast zorgt stress voor een verhoogde hartslag en lichaamstemperatuur, waardoor de lichamelijke verbranding van energie wordt geboord tijdens een stressvolle situatie of periode.

Het boosten van de energie verbranding als gevolg van (chronische) stress, is zeer positief voor gewichtsverlies en is de reden waarom sommige personen veel afvallen gedurende een stressvolle periode. Daarentegen kan stress ook nadelige gevolgen hebben voor gewichtsverlies.

 

stress afvallen obesitas

 

Stress verlaagd namelijk het menselijk vermogen om impulsen te controleren. Daarnaast verhoogt stress de behoefte aan directe beloning (vaak in de vorm van voeding). Ten derde verhoogt stress de trek in voeding rijk aan vetten en koolhydraten. Deze factoren werken een overconsumptie van voeding en calorieën in de hand, waardoor mensen aankomen gedurende periode van stress. Dit is natuurlijk zeer nadelig voor gewichtsverlies.

De neiging van personen om voeding rijk aan koolhydraten en vetten te eten in een periode van stress, komt voort uit de eigenschap van deze voedingsmiddelen om negatieve gevoelens en emoties als gevolg van stress te remmen. Daarentegen is dit effect kortstondig en een kleine pleister op een grote wond. Daarnaast werkt het bestrijden van emoties met voeding emotie-eten in de hand.

Het verminderd vermogen om impulsen en wilskracht te controleren als gevolg van stress en de vergrote kans op emotie-eten als gevolg van stress, zorgen ervoor dat het verliezen van gewicht een zeer moeizame en zware strijd is in periodes van (chronisch) verhoogde stress.

 

Bronnen

  1. BvG, Stress en het brein kort., (7 november 2016), https://www.youtube.com/watch?v=E2B7DOvHOlo
  2. Brillon, D.J., Zheng, B., Campbell, R.G., Matthews, D.E., (1995), Effect of cortisol on energy expenditure and amino acid metabolism in humans., American Journal of Physiology Endocriminology and metabolism., 268(3), p. E501-E513, DOI: https://doi.org/10.1152/ajpendo.1995.268.3.E501
  3. Tataranni, P.A., Larson, D.E., Snitker, S., Young, J.B., Flatt, J.P. & Ravussin, E., (1996), Effects of glucocorticoids on energy metabolism and food intake in humans., American Journal of Physiology Endocriminology and metabolism., 271(2), p. E317-E325., DOI: https://doi.org/10.1152/ajpendo.1996.271.2.E317
  4. Erickson, K., Drevets, W. & Schulkin, J., (2003), Glucocorticoid regulation of diverse cognitive functions in normal and pathological emotional states., Neuroscience & Biobehavioral Reviews., 27(3), p. 233-246, DOI: https://doi.org/10.1016/S0149-7634(03)00033-2
  5. Verken je geest, (2018), De prefrontale cortex, één van de interessantste delen van de hersenen., https://verkenjegeest.com/de-prefrontale-cortex/
  6. Maier, S.U., Makwana, A.B. & Hare, T.A., (2015), Acute Stress Impairs Self-Control in Goal-Directed Choice by Altering Multiple Functional Connections within the Brain’s Decision Circuits., Neuron, 87(3), p. 621-631, DOI: https://doi.org/10.1016/j.neuron.2015.07.005
  7. Hewagalamulage, S.D., Lee, T.K., Clarke, I.J. & Henry, B.A., (2016), Stress, cortisol, and obesity: a role for cortisol responsiveness in identifying individuals prone to obesity., Domestic Animal Endocrinology, 56 supplement, p. S112-S120, DOI: https://doi.org/10.1016/j.domaniend.2016.03.004
  8. Torres, S.J. & Nowson, C.A., (2007), Relationship between stress, eating behavior, and obesity., , 23(11-12), p. 887-894., DOI: https://doi.org/10.1016/j.nut.2007.08.008
  9. Dallman, M.F., Pecoraro, N., Akana, S.F., La Fleur, S.E., Gomez, F., Houshyar, H., Bell, M.E., Bhatnagar, S., Laugero, K.D. & Manalo, S., (2003), Chronic stress and obesity: A new view of “comfort food”, PNAS, 100(20), p. 11696-11701, DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1934666100
  10. Scott, K.A., Melhorn, S.J. & Sakai, R.R., (2012), Effects of Chronic Social Stress on Obesity., Obes. Rep. 1, p. 16-25., DOI: 10.1007/s13679-011-0006-3
Chat openen